سفيد آن در قصبه بردوان از مضافات مرشدآباد بنگاله بسيار خوب و لطيف و نازك و شيرين مثل قند و نبات مىشود بعد از آن در اكبرآباد و شاه‌جهان‌آباد و صوبه بهار و لكهنو و بعضى جاها در دكهن از بلاد هند و در راج محل و ديگر جاها نوع سرخ در بنگاله خوب و كلان مىشود و در صوبه عظيم‌آباد و اوده و كورك پور از بلاد هند و نيز در بتاويه و چين و در مصر و عمان نيز خوب مىشود از قسم سفيد و در اماكن ديگر بدان خوبى نمىشود و سرخ آن نيز مختلف باشد و در خوبى و بدى و بهترين قصب السكر آنست كه صادق الحلاوت و آبدار لذيذ كم ريشه باشد يعنى ريشه‌هاى آن نرم نازك باشد كه در خاييدن دندان و زبان را آسيبى نرسد و شكر مصنوع از آن خوب و لطيف مىباشد و در فانيذ دستور اخذ و صنعت و اقسام شكر و فانيذ و قند و نبات و غيرها مذكور شد . طبيعت آن : در اول گرم و در دويّم تر . افعال و خواص آن : ملطف خون و حابس و مفتح سدد . * اعضاء الصدر و الغذاء و النفض * رافع خشونت سينه و ريه و سرفه و جالى رطوبات متولده در آنها خصوص در مشوى آن كه در زير آتش و يا خاكستر گرم و يا آنكه مقشر آن را با آب گرم شسته باشند و مسمن بدن و مدر بول و منقى مثانه و ملين بطن و محرك باه و رافع التهاب معده و قى كردن با آب آن كه بياشامند و بالاى آن آب سرد بنوشند و قى كنند با اعانت پر مرغى كه در روغن كنجد فرو برده باشند و اكثار آن خصوص بعد از طعام نفاخ و مولد رياح و مفسد معده و مضر ريه پيران و بلغمى مزاجان ، مصلح آن طبخ آن دو سه جوش و خوردن انيسون بعد از آن . فصل القاف مع الضاد المعجمه قضاعه به ضم قاف و فتح ضاد و الف و فتح عين مهمله و ها به عربى ماده سگ آبى را نامند و به هندى اودبلاو و نيز غبارآسيا را نامند . افعال و خواص آن : اكتحال و ضماد دماغ آن جهت رفع تاريكى چشم بيعديل . فصل القاف مع الطاء المهمله قطا به فتح قاف و طا و الف جمع آن قطات و قطوات نيز آمده و قطيات نيز و وجه تسميه آن به قطات به جهت حكايت از صوت آنست يعنى در تصويت آن قطا قطا ظاهر مىگردد و به فارسى سنگخوار و به تركى باقربقره و به رومى فاسا و به يونانى رمينامور و به هندى لوا نامند و نواب علوى خان مرحوم نوشته‌اند توهم نموده كسى كه آن را سنگ اشكنك دانسته و صاحب اختيارات بديعى گفته كه به فارسى اسفرود نامند . ماهيت آن : مرغى است و دو نوع است كبير و صغير . كبير آن جبلى به قدر كبوتر و مخطط به الوان مختلفه و زردى بر آن غالب و صغير آن برّى و به جثه گنجشك بزرگى و مرقش با زردى و بر سر آن تاجى و در صحراهاى كم آب و سنگستانها مىباشد . طبيعت آن : در آخر دويّم گرم و در سيّم خشك و شيخ الرييس نوشته ضعيف الحرارت قوى اليبس است . افعال و خواص آن : * اعضاء الرأس و العصب و الغذاء * مفتح سدد و مقوى معده و كبد مرطوبين و جهت فالج و برودت اعصاب و احشا و استسقا و قولنج بلغمى و تحليل رياح و تحريك باه نافع . المضار : دير هضم و مولد سودا ، مصلح آن گذاشتن آنست بعد از ذبح دو روز در سرما و در گرما اقلًا يك شب مانند طيور سرخ گوشت صلب ديگر پس مهرّا پختن و با سركه و روغن و ادويه طيبة الرايحه خوردن و سنگدان آن مولد سنگ گرده و اكتحال خون گرماگرم آن جهت رفع بياض و شب كورى و طلاى استخوان سوخته آن كه در روغن زيتون بسيار جوشانيده باشند جهت رفع سعفه يعنى كچلى و داء الثعلب و رويانيدن موى در آن نافع است . قطاف به ضم قاف و فتح طا و الف و فا به فارسى سنبوسه و به هندى پورى نامند . ماهيت آن : نوع غذايى است كه از آرد ميده و با روغن و شير خمير كرده و نانهاى تنك ساخته در جوف آنها مغز بادام و گردكان و فندق و پسته كوبيده با قند و كشمش پر مىنمايند و با سبزيها و يا گوشت قيمه و يا نخود مقشر پخته يا خام سبز پر كرده در روغن بريان مىكنند و يا در فرن و يا در تنور در ظرفى چيده بريان مىنمايند و مىخورند . طبيعت آن : به آنچه كه از آن سازند راجع . افعال و خواص آن : كثير الغذا و مولد خلط متين و مسمن بدن و مبهى و آنچه از بادام و شكر سازند براى محرورين و آنچه از پسته و جوز و فندق سازند براى مبرودين و آنچه از جوز يعنى مغز گردكان سازند سريع النزول و براى مبرودين و مشايخ بهتر است . المضار : مولد سدد و دير هضم و آنچه با سبزيها ترتيب دهند مرطب و قليل الغذاتر از ساير اقسام ، مصلح اين عسل و مصلح ساير اقسام در محرورين سكنجبين حامض و در مبرودين عسل است .